لطفا برای مشاهده چکیده به متن کامل (PDF) مراجعه فرمایید.

لطفا برای مشاهده چکیده به متن کامل (PDF) مراجعه فرمایید.

صنعت میگو در سال های اخیر با چالش بزرگی روبرو بوده، به طوری که بیماری ویروسی اکثر مزارع را به صورت نیمه فعال یا غیرفعال درآورده است. ماهی سی باس به-دلیل رشد سریع، تحمل شوری و توانایی در پذیرش غذای فرموله به عنوان گزینه که پتانسیل احیای این مزارع را دارد انتخاب شد. در این راستا به صورت آزمایشی در مجتمع پرورش میگو چوئبده آبادان از خرداد تا آذر 1396 که شامل 9 استخر 7000 مترمربعی در 3 تیمار با 3 تکرار، 3 تیمار با تراکم های 12000، 13500 و 15000 قطعه با وزن اولیه 40 گرم، در هکتار ذخیره سازی شد. فاکتورهای فیزیکو شیمیایی آب، دما، pH و اکسی‍ ژن به صورت مداوم، زیست سنجی به صورت 3 هفته یک بار و شاخص های تغذیه ای و رشد شامل ضریب رشد ویژه (SGR)، ضریب تبدیل غذایی (FCR)، افزایش وزن (WG)، میزان کارایی پروتئین (PER) ودرصد بازماندگی (SVR) مورد بررسی قرار گرفت. وزن نهایی پس از 175 روز در تیمارهای مختلف وزن نهایی تراکم های 1، 2 و 3 به ترتیب 9/14± 749/17، 9/5± 763/5 و -8/3± 662/5 اختلاف معنی داری را نشان دادند (0/05>P). ضریب تبدیل غذایی در تیمارهای 1، 2 و 3 به ترتیب 0/03± 1/39، 0/05± 1/42 و 0/06± 1/45 و درصد بازماندگی نیز در تیمارهای 1، 2 و 3 به ترتیب 1/46± 83/84، 0/86± 82/54 و 0/87± 86/21 اختلاف معنی داری را نشان داد (0/05>P). با توجه به نتایج به دست آمده در تیمارهای مختلف، تراکم متوسط 13500 قطعه در هکتار در استخرهای خاکی میگو بهترین کارایی را در این پژوهش نشان داد که می تواند به عنوان یک الگویی در پرورش به کار گرفته شود.

هدف از این مطالعه بررسی اثرات واکسن غوطه وری گاروواک علیه بیماری های استرپتوکوکوزیس و لاکتوکوکوزیس در وزن های مختلف بر عملکرد رشد و تغذیه، برخی شاخص های ایمنی و میزان بازماندگی ماهی سی باس آسیایی (Lates calcarifer) بود. ماهیان با میانگین وزنی 5، 10 و 14 گرم در تانک های مدور 300 لیتری پلی اتیلنی در 6 تیمار و دو تکرار شامل تیمارهای واکسینه شده در وزن های پایین (5 گرم)، متوسط (10 گرم) و بالا (14 گرم) (ST, MT, LT) و گروه های شاهد هر یک از وزن ها بدون اعمال واکسیناسیون (SC, MC, LC) مورد بررسی قرار گرفتند. غذادهی دو بار در روز و تا حد سیری به مدت 8 هفته انجام شد. نتایج حاصل بیانگر این بود که واکسن غوطه وری گاروواک اثر معنی داری بر عملکرد رشد و تغذیه ماهیان واکسینه شده و شاهد ندارد (0/05P) و در تیمار وزن متوسط و وزن بالا تفاوت معنی داری بین گروه های واکسینه شده و شاهد مشاهده نگردید (0/05P). با توجه به نتایج کلی این مطالعه، تجویز واکسن غوطه وری گاروواک بر علیه بیماری استرپتوکوکوزیس توانسته است در وزن پایین ماهی سی باس آسیایی (5 گرم) میزان بازماندگی بعد از چالش باکتریایی را بهبود ببخشد.

این مطالعه با هدف بررسی اثر نانوذرات سلنیوم، نانومنیزیم و ترکیب آن­ها بر عملکرد رشد، شاخص ­های تغذیه­ای، میزان بازماندگی، میزان تجمع کبدی نانو سلنیوم و نانومنیزیم در ماهی سی ­باس آسیایی با میانگین وزنی 1/16±32/78 گرم به مدت 40 روز انجام گرفت. پس از چهار هفته سازگاری با شرایط آزمایشی، 96 ماهی به صورت کاملا تصادفی در 12 تانک استوانه­ای فایبرگلاس 300 لیتری به تعداد مساوی توزیع شدند. 4 تیمار شامل شاهد فاقد نانوسلنیوم و نانومنیزیم، 4 میلی ­گرم نانوسلنیوم، 0/5 گرم نانومنیزیم، 4 میلی­ گرم نانوسلنیوم، 0/5 گرم نانومنیزیم، 4 میلی­ گرم نانو سلنیوم، 0/5 گرم نانومنیزیم در این تحقیق مورد بررسی قرار گرفتند. ماهیان روزانه تا حد سیری و در دو وعده تغذیه شدند. زیست­ سنجی از ماهیان در تمام تیمارها در انتهای دوره آزمایش صورت گرفت. نمونه ­های مورد نیاز جهت سنجش تجمع کبدی، در انتهای دوره جمع ­آوری شد. نتایج این مطالعه نشان داد که وزن نهایی در تیمار نانوذرات سلنیوم در مقایسه با گروه کنترل اختلاف معنی­ داری داشت (0/05>P)، درصد افزایش وزن بدن و نرخ رشد ویژه در تیمار ترکیی نانوذرات سلنیوم+نانوذرات منیزیم در مقایسه با گروه کنترل اختلاف معنی ­داری داشت (0/05>P). شاخص ­های تغذیه ­ای ضریب بازده پروتئین، مصرف خوراک و ضریب تبدیل غذایی بین تیمارهای آزمایشی اختلاف معنی ­داری نداشتند(0/05>P). نتایج نشان داد که میزان بازماندگی بین تیمارهای آزمایشی اختلاف معنی­داری ندارد (0/05>P). بیشترین میزان تجمع سلنیوم و منیزیم در کبد، به ترتیب مربوط به تیمارهای نانوذرات سلنیوم و نانوذرات سلنیوم+ نانوذرات منیزیم بودند که اختلاف معنی­ داری با سایر تیمارها داشتند (0/05>P).

در سال های اخیر اکثر مزارع در صنعت میگو در خوزستان به علت شیوع بیماری ویروسی لکه سفید، نیمه فعال یا غیرفعال شده اند. به همین دلیل گونه های آبزی دیگر مانند ماهی سی باس آسیایی به خاطر ویژگی های منحصر به فردش، به عنوان یک گزینه جایگزین مناسب، توانایی پرورش در چنین مزارع رها شده ای را دارد. همچنین شوری آب ناشی از خشکسالی های اخیر تهدیدی برای مزارع گرمابی استان می باشد. به این منظور در خرداد ماه 1398 سه استخر از استخرهای خاکی مزارع میگو چوئبده آبادان و سه استخر از مزارع گرمابی خرمشهر انتخاب شدند. پس از حمل، آماده سازی و آداپتاسیون دمایی، 000/10 قطعه بچه ماهی سی باس آسیایی با وزن 45 گرمی، در استخر های میگو با وسعت 000/7 مترمربع، ذخیره سازی شدند. در استخرهای دو هکتاری آب شیرین که دارای چهار گونه کپور پرورشی بود، هم 000/1 قطعه بچه ماهی سی باس آسیایی ذخیره سازی شدند. غذا دهی براساس جداول استاندارد ماهی سی-باس انجام شد. فاکتورهای فیزیکوشیمیایی آب شامل دما، pH و اکسی‍, ژن به صورت مداوم و فاکتورهای زیست سنجی از قبیل شاخص های تغذیه ایی و فاکتورهای رشد شامل ضریب رشد ویژه (SGR)، ضریب تبدیل غذایی (FCR)، افزایش وزن، (WG)، میزان کارایی پروتئین (PER) و درصد بازماندگی رشد (SVR) هر سه هفته یک بار مورد بررسی قرار گرفت. پس از 170 روز پرورش، وزن ماهی ها در استخر های آب شور به متوسط 760 گرم ودر آب شیرین به متوسط 710 گرم رسید. در شرایطی که تولید میگو با مشکل مواجه شده باشد، از ماهی سی باس آسیایی می توان به صورت الگویی موفق در تنوع گونه ایی به عنوان کشت جایگزین استفاده کرد. همچنین در زمانی که قیمت ماهی کپور کاهش پیدا کند و یا در موارد شوری ناشی از خشکسالی، کشت توام ماهی سی باس آسیایی با کپور ماهیان توصیه می شود.

تاثیر سطوح شوری های مختلف آب (15، 35، 50) گرم در لیتر و آب شیرین روی پارامترهای خونی و بافت روده ماهیان سی باس آسیایی (Lates calcarifer) به مدت 30 روز مورد بررسی قرار گرفت. این آزمایش در قالب طرحی کاملا تصادفی با 4 تیمار مختلف (15، 35، 50) گرم در لیتر شوری و آب شیرین (شاهد) و هر تیمار با 3 تکرار و برای هر تکرار 15 قطعه بچه ماهی با وزن اولیه 32 گرم در نظر گرفته شد. در این تحقیق برخی از پارامترهای بیوشیمیایی خون (سدیم، پتاسیم، کلراید، اسمولاریته) در پایان دوره آزمایش مورد اندازه گیری قرار گرفت. نتایج حاصل از آنالیز پارامترهای بیوشیمیایی خون حاکی از عدم وجود اختلاف معنی دار بین تیمارهای مختلف بود (P>0.05). در این تحقیق نتایج بافت روده ماهی سی باس آسیایی نشان داد که ساختار ویلی ها و آنتروسیت های بافت روده کاملا طبیعی بوده و در محل قرارگیری هسته سلول های گوارشی نیز در تصاویر مختلف تفاوت چندانی مشاهده نشد. در تصاویر ارائه شده از تیمارهای مختلف ضایعات بافت شناسی دیده نشد. ساختار لایه های مخاطی، عضلانی و سروز و همچنین سلول های موکوس روده ای عادی و تغییرات چندانی را نشان نداد. عدم وجود اختلافات معنی دار در نتایج نشان می دهد که این ماهی یک گونه مقاوم نسبت به شوری بوده و محیط های هایپرهالین را تحمل می کند.

این مطالعه با هدف بررسی اثر نانوذرات سلنیوم، منیزیم و ترکیب آنها بر رشد و آنزیم ­های گوارشی ماهی سی­باس آسیایی با میانگین وزنی 1/16±32/78 گرم به مدت 42 روز انجام گرفت. پس از سازگاری با شرایط آزمایشی، 96 ماهی به صورت کاملا تصادفی در 12 تانک استوانه­ای فایبرگلاس 300 لیتری به تعداد مساوی توزیع شدند. 4 تیمار شامل تیمار کنترل، تیمار  mg/kg4 نانوسلنیوم، تیمار  mg/kg 500 نانومنیزیم و تیمار ترکیبی mg/kg 4 نانوسلنیوم و mg/kg 500 نانومنیزیم، مورد بررسی قرار گرفتند. ماهیان روزانه در حد سیری و تا حد 3% وزن بدن، در دو وعده تغذیه شدند. نمونه ­های مورد نیاز جهت سنجش شاخص ­های رشد و آنزیم ­های گوارشی در انتهای دوره جمع ­آوری شدند. نتایج حاصل نشان داد که در ماهیان تغذیه شده با تیمار ترکیبی، بالاترین میزان افزایش وزن بدن به میزان 58/26 ±33/131 درصد و نرخ رشد ویژه، به میزان 28/0 ±08/2 درصد به روز، را نشان داد که با تیمار کنترل (به ترتیب 21/26±65/65 و 32/0 ±23/1)، دارای اختلاف معنی­داری بود (P<0/05). نتایج این مطالعه نشان داد که آنزیم­های گوارشی آلکالین فسفاتاز، لیپاز، تریپسین و کیموتریپسین بین تیمارهای آزمایشی اختلاف معنی ­داری داشتند (05/0P<)، به­ طوری­که بیشترین میزان فعالیت آنزیم آلکالین فسفاتاز در تیمار نانوسلنیوم (U/mg protein 00/82±06/611)، و بیشترین میزان آنزیم ­های لیپاز (U/mg protein 03/0±86/0)، تریپسین (U/mg protein 0/001±0/0540) و کیموتریپسین (U/mg protein 004/0±214/0) در تیمار نانومنیزیم مشاهده گردید (0/05). نتایج مطالعه حاضر نشان داد که افزودن نانوذرات سلنیوم و منیزیم به جیره غذایی ماهی سی­باس آسیایی دارای اثرات مثبت بر رشد و آنزیم­های گوارشی بوده و با توجه به نتایج حاصله پیشنهاد داد که می­توان از مکمل نانوذارت منیزیم (mg/kg500) به تنهایی و یا به صورت ترکیبی با نانوذارت سلنیوم (mg/kg 4 نانوسلنیوم و mg/kg 500 نانومنیزیم) در جیره غذایی ماهی سی­باس آسیایی استفاده نمود.

پیشینه و مبانی نظری پژوهش: ورود پساب های ناشی از فعالیت های پرورش ماهیان در قفس با منشاء غذای خورده نشده و مدفوع ماهیان در محیط می­تواند مشکلات زیادی مانند یوتریفیکاسیون، کاهش رشد ماهیان و تغییرات جوامع بنتوزی را ایجاد نمایند. لذا مطالعات مربوط به اثرات این گونه از فعالیت ها بر بوم سازگان دریایی بسیار ضروری به نظر می رسد. در مطالعه انجام شده اثرات احتمالی ناشی از فعالیت پرورش ماهی سی باس آسیایی بر کیفیت آب های ساحلی منطقه ریگوی جزیره قشم استان هرمزگان طی یک دوره یک پرورش شش ماهه در سال 1397 مورد بررسی قرار گرفت. روش شناسی: نمونه برداری از آب در سه ایستگاه شامل ایستگاه اول در مرکز، ایستگاه دوم در انتهای محدوده استقرار قفس ها و سوم در فاصله 1000 متری از محل استقرار قفس­ها با استفاده بطری نمونه بردار نانسن صورت گرفت. در مجموع 540 نمونه آب برای سنجش مواد مغذی (نیترات، نیتریت، آمونیاک کل، فسفات) برداشت گردید. اندازه گیری تمامی نمونه های مربوط به مواد مغذی بر مبنای روش رنگ سنجی به وسیله اسپکترو فتومتر صورت گرفت. سنجش دمای آب، pH، شوری، اکسیژن محلول، درجه اشباعیت اکسیژن، کدورت آب و کلروفیلa با استفاده از دستگاه مولتی پارامتر در ستون آب صورت گرفت. برای طبقه بندی کیفیت آب، و ضعیت تروفیک و میزان خطر یوتریفیکاسیون در آب های ساحلی منطقه مورد مطالعه از شاخص های تروفیک مقیاسی و غیر مقیاسی تریکس استفاده گردید. یافته ها: حداقل و حداکثر تغییرات دمای آب دراین تحقیق برابر باCo 48/31-56/22,شوری، ppt55/37-98/36,اکسیژن محلول، l/mg 92/5-03/3,, pH46/8-8,کدورت، NTU 4/27-3/4,نیترات l/mg 04/0-005/0,نیتریت l/mg 003/0-001/0,آمونیاک­کل، l/mg 04/0-003/0,فسفات l/mg 043/0-002/0 و کلروفیل a برابر با µg/l8/3-1/0 بوده است. نتایج آزمون آنالیز واریانس یکطرفه نشان داد که اختلاف معنی داری ما بین ایستگاههای مورد مطالعه از نظر پارامترهای کیفیت آب اندازه گیری شده (بجز دمای آب، پی اچ و شوری) وجود داشته اشت (P<0. 05). همچنین غلظت نیترات، آمونیاک کل، فسفات، نیتریت کلروفیل a و میزان کدورت آب اندازه گیری شده درآب های مجاور محل استقرا قفس ها به مراتب بیشتر از آب های دوررتر از محل استقرار قفس ها (ایستگاه شاهد) بوده است. میانگین مقدار شاخص تریکس، شاخص خطر یوتریفیکاسیون، ضریب کارایی تروفی و میزان نسب ازت به فسفر (N: P) در آب های ساحلی منطقه مورد مطالعه بترتیب برابر 97/4، 98/3، 2/0 و 6/3 بوده است. بر اساس شاخص تریکس وضعیت تغذیه گرایی در آب های مجاور محل استقرار قفس ها در سطح مزوتروف بالا، کیفیت آب در سطح متوسط، میزان ضریب کارایی تروفی و خطر شکوفایی در سطح بالا بوده است. نتیجه گیری: بطورکلی نتایج مطالعه حاضرنشان داد که فعالیت های پرورش ماهی در قفس توانسته است در زمان مورد مطالعه باعث کاهش کیفیت آب، افزایش سطح تروفیک و میزان خطر یوتریفیکاسیون در آب های نزدیک محل استقرار قفس ها گردد. درحالیکه اثرات آن بر آب های ساحلی منطقه مورد بررسی بی تاثیر بوده است.

حمایت­های دولت در جلب سرمایه­گذاری­ پرورش ماهیان دریایی خلیج فارس زمینه­های توسعه شیلات ایران را فراهم نموده است. سی­باس به عنوان گونه­ای ارزشمند در بازار جهانی ضمن کمک به امنیت غذایی و صادرات، با پرورش در قفس­های دریایی امنیت فراساحلی را هم برای کشور به ارمغان دارد. تولیدی بالغ بر 26 هزار تن ماهی دریایی در پنجساله منتهی به سال 98 و رشد 45 درصدی آن در جنوب ایران نوید موفقیت­های بیشتری برای آنست. تحقیق با مروری بر جایگاه ایران در تولید ماهیان دریایی سی­باس در آب­های جنوبی کشور نقاط قوت، ضعف و نقاط فرصت و تهدید آن را شناسایی نموده است. بنابراین با خودکفایی در تامین بچه­ماهی و نهاده­ها، تقویت آموزش و تحقیقات در زمینه ماهیان دریایی، ساماندهی بازار داخل و پایش مستمر بازار بین­الملل، سنجش آلودگی و پیامدهای زیست محیطی آن و توسعه زنجیره پشتیبان صنایع پسین و پیشین آن خواهد توانست توسعه پایدار آن را محیا سازد.